سيد علي اكبر قرشي

337

قاموس قرآن ( فارسي )

است . راغب گفته : « العراء : مكان لا سترة به » در مجمع فرموده : عراء فضائى است كه درخت و غيره آن را نپوشانده و بقولى آن زمين خالى است شاعر گويد : و رفعت رجلا لا اخاف عثارها و نبذت بالبلد العراء ثيابى اين كلمه در قرآن مجيد دو بار آمده و هر دو دربارهء افتادن حضرت يونس از شكم ماهى به مكان خالى است * ( « فَنَبَذْناه بِالْعَراءِ وَهُوَ سَقِيمٌ » ) * صافات : 145 . * ( « لَوْ لا أَنْ تَدارَكَه نِعْمَةٌ مِنْ رَبِّه لَنُبِذَ بِالْعَراءِ وَهُوَ مَذْمُومٌ » ) * قلم : 49 . عزب : عزوب بمعنى غائب شدن ، مخفى شدن ، دور شدن است . در صحاح گفته : « عزب عنّى فلان : بعد و غاب » در اقرب الموارد گفته : « عزب عنه عزوبا : بعد و غاب و خفى » * ( « وَما يَعْزُبُ عَنْ رَبِّكَ مِنْ مِثْقالِ ذَرَّةٍ فِي الأَرْضِ وَلا فِي السَّماءِ » ) * يونس : 61 . * ( « لا يَعْزُبُ عَنْه مِثْقالُ ذَرَّةٍ فِي السَّماواتِ وَلا فِي الأَرْضِ » ) * سباء : 3 . يعنى از علم و قدرت خدا چيزى دور و غائب نميشود و لو هموزن ذرّه باشد . مثل : * ( « إِنَّ الله لا يَخْفى عَلَيْه شَيْءٌ فِي الأَرْضِ وَلا فِي السَّماءِ » ) * آل عمران : 5 . در نهج البلاغه خطبهء 136 فرموده : « حتّى تؤوب الى العرب عوازب احلامها » تا بعرب غائبات عقول آنها باز گردد و در نامهء 45 خطاب به دنيا ميگويد : « اعزبى عنّى » از من دور شو اين كلمه فقط دو بار در قرآن مجيد آمده است . عَزْر : ( بر وزن فلس ) يارى . همچنين است تعزير . در اقرب الموارد آمده : « عزر فلانا : اعانه - عزّر زيدا : اعانه و قوّاه و نصره بلسانه و سيفه » . * ( « لِتُؤْمِنُوا بِالله وَرَسُولِه وَتُعَزِّرُوه » ) * فتح : 9 . تا به خدا و رسولش ايمان بياوريد و رسولش را يارى كنيد . راغب گويد : تعزير نصرت توأم با تعظيم است . و تعزير ( تنبيه مجرم ) را از آن تعزير گويند كه آن تأديب است و تأديب يارى كردن بر مجرم است . در صحاح و قاموس نيز تعظيم و توقير را از جملهء معانى آن شمرده